Nowe źródło dochodu dla właścicieli lasów
Pozyskiwanie żywicy jako alternatywne źródło przychodu dla właścicieli lasów zaczęto w ostatnich latach intensywniej rozważać także w Galicji. W odróżnieniu od regionów takich jak Kastylia i León, gdzie istnieje długa tradycja żywicowania, galicyjscy właściciele terenów leśnych wciąż zastanawiają się, jak ta praktyka wpływa na wzrost drzew iglastych sadzonych z myślą o produkcji drewna.
Aby pozyskać żywicę, trzeba co około piętnaście dni wykonywać na pniach tzw. „picas”, czyli nacięcia lub rany. Pojawia się więc obawa, czy regularne uszkadzanie kory nie odbije się negatywnie na zdrowiu i przyroście drzew.
Projekt Tappinnes: cel i kontekst badań
Odpowiedzi na te pytania szuka projekt Tappinnes – „Desentrañar los efectos de la extracción de resina para garantizar la resiliencia y la prestación sostenible de servicios ecosistémicos en los pinares atlánticos”. Finansuje go hiszpańskie Ministerstwo Nauki i Innowacji, a realizuje zespół badaczy z Misión Biológica de Galicia, jednostki Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC).
Badanie stanowi kontynuację wcześniejszego projektu Acrema, zainicjowanego przez ponadregionalną grupę operacyjną finansowaną przez Ministerstwo Rolnictwa, Rybołówstwa, Wyżywienia i Środowiska. Dzięki temu możliwe było śledzenie reakcji drzew w dłuższym horyzoncie czasowym.
Gdzie prowadzono obserwacje
Zespół naukowców analizował zachowanie sosen rosnących na terenach:
- wspólnoty gruntów Tuiriz w gminie Ferreira de Pantón
- wspólnoty Bemil w gminie Caldas de Reis
Porównując drzewa żywicowane i nieżywicowane, badacze obserwowali ich wzrost, reakcje obronne oraz ogólny stan zdrowotny. Wnioski wskazują na zgodność i możliwość łączenia pozyskiwania żywicy z produkcją drewna.
Jak reagują drzewa na nacięcia
Kierownik badań, Rafael Zas, wraz z zespołem (Adrián López-Villamor, Ana Cao, Roberto Touza, Luis Sampedro i Margarita Lema) opisuje, że drzewa bardzo wyraźnie reagują na wykonywane nacięcia. Wokół miejsc, gdzie robi się „picas”, aktywuje się ich system obronny – drzewo rozpoznaje uszkodzenie i wzmacnia swoje mechanizmy odpornościowe w tej strefie.
Zauważono, że mimo tej reakcji obronnej sosny nie tracą na tempie wzrostu w sposób statystycznie istotny. Oznacza to, że w okresie kilku pierwszych lat pozyskiwanie żywicy nie powoduje mierzalnego spowolnienia przyrostu pnia.
Wpływ żywicowania na wzrost i rozmnażanie
Wyniki badań pokazują, że:
- nie stwierdzono statystycznie istotnego spadku wzrostu drzew w krótkim okresie (3–5 lat)
- nie zaobserwowano negatywnego wpływu na zdolność rozmnażania, a wręcz możliwe jest, że drzewa produkują więcej nasion, gdy „wyczuwają” zagrożenie
Autorzy podkreślają, że w analizowanym horyzoncie czasowym nie ma oznak, by praktyka żywicowania szkodziła zdrowiu drzew.
Konieczność dalszego monitoringu
Brak negatywnego wpływu w ciągu 3–5 lat nie oznacza jednak, że temat można uznać za całkowicie zamknięty. Naukowcy zwracają uwagę na potrzebę dalszego śledzenia badanych sosen, szczególnie pod kątem tego, co dzieje się w koronach drzew, gdzie może zmniejszać się stężenie składników odżywczych i związków obronnych.
Zaleca się powtórzenie i rozszerzenie badań na:
- większej próbie drzew
- starszych i większych okazach
- w warunkach bardziej stresujących, np. przy gorszej jakości siedlisk lub okresach suszy
Dopiero takie długoterminowe obserwacje pozwolą ostatecznie ocenić, jak żywicowanie wpływa na odporność sosen i ich zdolność do świadczenia usług ekosystemowych w dłuższej perspektywie.
